با گذشت ۲۰ روز از قطع اینترنت بینالمللی در ایران (۷ بهمن ۱۴۰۴)، تبعات این محدودیت از حوزههای اقتصادی و تجاری فراتر رفته و اکنون سینمای ایران را در یکی از بحرانیترین مقاطع خود قرار داده است. گزارشها و اظهارنظرهای فعالان این حوزه نشان میدهد که فروش فیلمهای در حال اکران عملاً به صفر رسیده و ارتباط سینمای ایران با بازارها و جشنوارههای جهانی تقریباً قطع شده است.
این وضعیت، نهتنها اکران داخلی بلکه آینده تولید، پخش و حضور بینالمللی آثار سینمایی را نیز با ابهامی جدی روبهرو کرده است.
سقوط کامل فروش فیلمهای در حال اکران
در پی قطعی اینترنت و شرایط عمومی کشور، فیلمهای در حال اکران با افت فروش ۱۰۰ درصدی مواجه شدهاند. این در حالی است که در سالهای اخیر، بخش مهمی از فرآیند فروش بلیت، تبلیغات و اطلاعرسانی سینماها به زیرساختهای آنلاین وابسته بوده است.
در همین رابطه، مهدی جعفری جوزانی، تهیهکننده سینما و رئیس استودیو مهوا، با اشاره به شرایط فعلی اکران فیلمها گفت:
«در چند روز اخیر فروش فیلمهای سینما عملاً به صفر رسیده است. با توجه به اینکه ما اکران بینالمللی هم داریم، شاید این موضوع خیلی چشمگیر نباشد، اما برای آثاری که فقط اکران داخلی دارند، این وضعیت قطعاً باعث ایجاد بحران جدی خواهد شد.»
به گفته او، سینمایی که تمام بار اقتصادیاش بر دوش اکران داخلی است، در برابر چنین اختلالی عملاً بیدفاع میماند.
درخواست برای تمدید اکران و نقش صداوسیما
جعفری جوزانی درباره راهکارهای جبران خسارت فیلمهای در حال اکران نیز توضیح داد:
«در حال حاضر مطالبهای داریم که بازه اکران فیلمها کمی طولانیتر شود. فیلمها معمولاً بین ۱۲ تا ۱۶ هفته اکران دارند و با توجه به اینکه در این مدت امکان خرید بلیت یا تماشای فیلمها فراهم نبوده، درخواست داریم این روزها به بازه اکران اضافه شود.»
او همچنین به نقش رسانه ملی اشاره کرد و افزود:
«با توجه به محدودیتهای اینترنت، صدا و سیما میتواند نقش مؤثرتری در تبلیغ آثار سینمایی ایفا کند.»
به گفته این تهیهکننده، پیگیریها و گفتوگوهایی درباره وضعیت پیشآمده در جریان است و این مذاکرات در هفته آینده نیز ادامه خواهد داشت تا شاید راهحلی برای عبور از این بحران ارائه شود.
قطع ارتباط با جهان؛ بحران خاموش سینمای مستقل
یکی از مهمترین آسیبهای قطعی اینترنت بینالمللی، نبود ارتباط با جهان بیرون است؛ مسألهای که بهویژه برای سینمای مستقل و هنری ایران تبعات سنگینی دارد. عدم دسترسی به پخشکنندهها، ناتوانی در ارسال نسخه فیلمها و بیخبری از وضعیت جشنوارهها، عملاً حضور جهانی سینمای ایران را متوقف کرده است.
در همین زمینه، نگار اسکندرفر، تهیهکننده فیلم «خرگوش سیاه، خرگوش سفید» ساخته شهرام مکری، وضعیت فعلی را «تاریکی مطلق» توصیف کرد و گفت:
«پیش از قطعی کامل اینترنت، طی تماسی که با پخشکننده داشتیم، قرار بود تازهترین حضور فیلم در جشنواره بنگلور هند رقم بخورد، اما به دلیل نبود هیچ راه ارتباطی، از آن روز تا کنون هیچ اطلاعی از روند کار نداریم.»
او افزود:
«طبق برنامهریزی انجامشده، بنا بود فیلم ماه مِی در آمریکا نمایش داده شود، اما متأسفانه چنین نشد. ضمن اینکه اساساً ابزار اطلاعرسانی و تبلیغات با وجود قطعی اینترنت از ما سلب شده است.»
بلاتکلیفی روانی؛ آسیبی فراتر از اقتصاد
اسکندرفر با اشاره به فشار روانی ناشی از این وضعیت، تأکید کرد:
«در علم روانشناسی به این وضعیت “تحمل ابهام” میگویند، اما این حجم از ابهام هم از تحمل خارج است. هراس من از روزی است که هنرجویان برای ادامه تحصیل به کارنامه نیایند یا متوجه شوم جوانیشان از دست رفته است.»
به گفته او، رخدادهای اخیر و قطع ارتباط با جهان، فقط به اقتصاد سینما لطمه نزده، بلکه امید، برنامهریزی و آینده حرفهای نسل جوان سینماگران را نیز در معرض تهدید قرار داده است.
توقف روند موفقیتهای جهانی
فیلم «خرگوش سیاه، خرگوش سفید» که پیش از این در جشنوارههای بینالمللی متعددی حضور موفق داشت — از جمله حضور در بخش مسابقه جشنواره بینالمللی فیلم هاینان چین و دریافت تقدیرنامه هیأت داوران برای برتری فنی از جشنواره کرالا — نمونهای از آثاری است که مسیر جهانی آن بهواسطه قطع اینترنت با توقفی ناگهانی مواجه شده است؛ وضعیتی که نه فقط این فیلم، بلکه بسیاری از آثار سینمای ایران را در بر گرفته است.
جمعبندی
قطعی ۲۰ روزه اینترنت بینالمللی، سینمای ایران را در وضعیت تعلیق کامل قرار داده است؛ وضعیتی که پیامدهای آن در چند سطح قابل مشاهده است:
-
صفر شدن فروش فیلمهای در حال اکران
-
توقف تبلیغات و اطلاعرسانی
-
اختلال در اکران و پخش بینالمللی
-
قطع ارتباط با جشنوارهها و پخشکنندگان
-
فشار شدید روانی و حرفهای بر سینماگران
در صورت تداوم این شرایط، بحران فعلی میتواند از یک اختلال موقت عبور کرده و به آسیبی ساختاری و بلندمدت برای سینمای ایران تبدیل شود؛ آسیبی که جبران آن، بسیار دشوارتر از بازگرداندن اینترنت خواهد بود.
