کریستوفر نولان پس از ساخت «اودیسه» حالا درباره یکی از ژانرهایی صحبت کرده که هنوز در کارنامه سینمایی او جای خالیاش احساس میشود: ژانر وحشت. این فیلمساز سرشناس میگوید علاقه دارد روزی یک فیلم ترسناک بسازد، اما برای شروع چنین پروژهای هنوز به ایدهای نرسیده که از نظر خودش بهاندازه کافی مناسب باشد.
نولان واقعاً میخواهد فیلم ترسناک بسازد؟
کریستوفر نولان در گفتوگویی درباره مسیر آینده حرفهای خود، از علاقهاش به ساخت یک فیلم در ژانر وحشت صحبت کرده است. او تأکید کرده که ساخت چنین فیلمی برایش جذاب است، اما همچنان منتظر داستان یا ایدهای است که احساس کند میتواند آن را به شکل درستی روی پرده سینما اجرا کند.
این موضوع برای طرفداران نولان اهمیت زیادی دارد؛ چراکه اگرچه سینمای او بارها به ژانرهای مختلف سر زده، اما تاکنون یک فیلم ترسناک تمامعیار و کلاسیک در کارنامه این کارگردان دیده نمیشود.
فیلمهای نولان معمولاً ترکیبی از چند ژانر هستند. «تلقین» عناصر تریلر روانشناختی و علمیتخیلی را با فضایی کابوسوار ترکیب میکند، «پرستیژ» به سمت رازآلودگی و دلهره میرود و «اوپنهایمر» نیز در بخشهایی فضایی سنگین و اضطرابآور دارد. با این حال، هیچکدام را نمیتوان یک فیلم وحشت سنتی به معنای دقیق کلمه دانست.
«اودیسه» نشان داد نولان به فضای وحشت نزدیک شده است
جالب اینکه صحبتهای جدید نولان درباره ساخت فیلم ترسناک در زمانی مطرح شده که «اودیسه» بیش از هر فیلم دیگری در کارنامه او به عناصر وحشت نزدیک شده است.
اقتباس سینمایی نولان از منظومه حماسی هومر، با وجود ماهیت اسطورهای و ماجراجویانهاش، در بخشهایی فضایی تاریک، خشن و حتی دلهرهآور دارد. برخی نقدهای منتشرشده پس از اکران نیز به حضور لحظات واقعاً ترسناک و آزاردهنده در فیلم اشاره کردهاند.
البته این به معنای تبدیل شدن «اودیسه» به یک فیلم ترسناک نیست. نولان همچنان در این اثر به سراغ یک حماسه عظیم تاریخی و اسطورهای رفته است، اما مواجهه اودیسئوس با موجودات افسانهای، سفرهای خطرناک و موقعیتهای کابوسوار، نشان میدهد که کارگردان علاقه زیادی به استفاده از ابزارهای سینمای وحشت دارد.
به همین دلیل، میتوان «اودیسه» را نوعی نشانه از ظرفیت نولان برای ورود جدیتر به این ژانر دانست؛ حتی اگر پروژه بعدی او یک فیلم ترسناک نباشد.
چرا نولان تاکنون فیلم ترسناک نساخته است؟
نولان در طول بیش از دو دهه فعالیت حرفهای، تقریباً همیشه به دنبال ترکیب چند ژانر و ساختن روایتهایی بوده که در یک دستهبندی مشخص قرار نگیرند.
از «ممنتو» و بازی پیچیدهاش با حافظه و زمان گرفته تا «شوالیه تاریکی» و نگاه تاریکش به اخلاق و آشوب، آثار نولان اغلب از عناصر دلهرهآور استفاده میکنند، اما هدف اصلی آنها ایجاد ترس به سبک فیلمهای ژانر وحشت نیست.
این رویکرد احتمالاً یکی از دلایلی است که نولان برای ساخت یک فیلم ترسناک به دنبال ایدهای کاملاً مشخص میگردد. او ظاهراً نمیخواهد صرفاً یک فیلم با چند صحنه ترسناک بسازد؛ بلکه به دنبال داستانی است که ظرفیت شکل دادن به یک تجربه سینمایی کامل را داشته باشد.
«اودیسه» ثابت کرد نولان میتواند ژانرهای مختلف را ترکیب کند
یکی از ویژگیهای مهم «اودیسه» این است که خود فیلم نیز از ترکیب چند ژانر شکل گرفته است. این اثر در کنار حماسه و ماجراجویی، عناصر درام، رازآلودگی، عاشقانه، تریلر و وحشت را در خود جای میدهد.
نولان و اما توماس پیشتر نیز درباره ماهیت چندلایه این پروژه صحبت کرده بودند و ساختار فیلم را ترکیبی از ژانرهای مختلف توصیف کرده بودند. این مسئله با سابقه کاری نولان نیز هماهنگ است؛ فیلمسازی که معمولاً ترجیح میدهد مرزهای میان ژانرها را کمرنگ کند.
در نتیجه، اگر نولان روزی فیلمی کاملاً متعلق به ژانر وحشت بسازد، احتمالاً نباید انتظار اثری شبیه فرمولهای رایج هالیوودی را داشت. فیلم او میتواند وحشت را با مفاهیمی مانند زمان، حافظه، گناه، هویت یا حتی علم ترکیب کند؛ همان موضوعاتی که در بسیاری از آثار قبلی او نیز نقش مهمی داشتهاند.
فیلم ترسناک نولان چه شکلی خواهد بود؟
در حال حاضر هیچ پروژه رسمی یا عنوان مشخصی برای فیلم ترسناک احتمالی نولان معرفی نشده است. بنابراین هرگونه صحبت درباره داستان یا بازیگران چنین فیلمی صرفاً گمانهزنی است.
با این حال، کارنامه نولان نشان میدهد که او علاقه خاصی به شخصیتهایی دارد که در شرایطی غیرقابل کنترل گرفتار میشوند. در «ممنتو»، شخصیت اصلی نمیتواند خاطرات جدیدی بسازد؛ در «تلقین»، مرز میان واقعیت و رؤیا فرو میریزد؛ در «بین ستارهای»، انسان در برابر عظمت زمان و کیهان قرار میگیرد و در «اوپنهایمر»، ترس از نابودی جهان به یک بحران اخلاقی تبدیل میشود.
اگر این الگو را در نظر بگیریم، فیلم وحشت نولان احتمالاً بیشتر بر ترس روانشناختی، اضطراب وجودی و ناشناختهها تکیه خواهد کرد تا صرفاً جامپاسکر یا هیولاهای کلیشهای.
البته این تنها یک تحلیل بر اساس کارنامه قبلی اوست و نولان هنوز هیچ جزئیاتی درباره ایده مورد نظرش ارائه نکرده است.
کریستوفر نولان بعد از «اودیسه» چه خواهد کرد؟
در حال حاضر نمیتوان با اطمینان گفت فیلم بعدی نولان چه خواهد بود. گزارشهای جدید نشان میدهند که او پس از تولید عظیم «اودیسه» قصد دارد مدتی از فیلمسازی فاصله بگیرد و خودش نیز از فشار فیزیکی و ذهنی پروژه صحبت کرده است. برخی گزارشها از فاصلهای حداقل سهساله تا پروژه بعدی او خبر میدهند.
بنابراین حتی اگر نولان تصمیم گرفته باشد فیلم ترسناک بعدی خود را بسازد، احتمالاً برای دیدن نتیجه این تصمیم باید چند سال دیگر صبر کنیم.
در حال حاضر، مهمترین نکته این است که نولان برای نخستین بار به شکل صریحتری علاقه خود به ساخت یک فیلم ترسناک را مطرح کرده و تنها مانع موجود، پیدا کردن ایدهای است که از نظر او ارزش تبدیل شدن به یک فیلم سینمایی را داشته باشد.
چرا این خبر مهم است؟
صحبت نولان درباره علاقهاش به ژانر وحشت از این جهت اهمیت دارد که او یکی از معدود فیلمسازان جریان اصلی هالیوود است که توانسته میان سینمای سرگرمکننده و سینمای مؤلفانه تعادل برقرار کند. ورود چنین فیلمسازی به ژانر وحشت میتواند توجه گستردهای را به این حوزه جلب کند و حتی به خلق اثری منجر شود که مرزهای معمول این ژانر را جابهجا کند.
از سوی دیگر، «اودیسه» نشان داده است که نولان در سالهای اخیر بیش از گذشته به سمت تجربههای متفاوت و ترکیب ژانرها حرکت کرده است. استفاده از عناصر ترسناک در بخشهایی از این فیلم میتواند نشان دهد که او در حال آزمایش ظرفیتهایی است که شاید در پروژهای مستقلتر به شکل کاملتری مورد استفاده قرار گیرند. البته نباید این مسئله را به معنای قطعی بودن فیلم ترسناک بعدی او دانست.
برای طرفداران نولان، جذابیت اصلی این خبر در یک پرسش خلاصه میشود: اگر کارگردان «شوالیه تاریکی»، «تلقین»، «اوپنهایمر» و «اودیسه» روزی تصمیم بگیرد یک فیلم وحشت بسازد، حاصل کار او چه شکلی خواهد بود؟
ورود کریستوفر نولان به ژانر وحشت میتواند یکی از جذابترین اتفاقات سینمای جریان اصلی در سالهای آینده باشد، اما به نظر میرسد خود نولان هم میداند که صرف علاقه به یک ژانر برای ساختن فیلمی ماندگار کافی نیست. نقطه قوت احتمالی او در این مسیر، تواناییاش در تبدیل مفاهیم انتزاعی به تجربههای سینمایی بزرگ است.
اگر روزی ایده مناسب را پیدا کند، بعید نیست فیلم ترسناک او بیشتر از آنکه بر ترساندن لحظهای مخاطب تمرکز داشته باشد، ذهن او را درگیر کند و ترسی عمیقتر و ماندگارتر بسازد. با این حال، فعلاً باید منتظر ماند و دید پس از استراحتی که ظاهراً برای مدتی در نظر گرفته، نولان سراغ چه داستانی خواهد رفت.
تماس با سردبیر
برای ارسال انتقادات، پیشنهادات و شکایات خود، میتوانید با ایمیل سردبیر در ارتباط باشید.
سعی میکنیم در سریعترین زمان ممکن به پیامهای شما پاسخ دهیم.
