در هفتههای پایانی سال، برخی فعالان سینما نسبت به ادامه روند فعلی فروش بلیت هشدار دادهاند و معتقدند در صورت تداوم رکود، برخی سالنها ممکن است به تعطیلی موقت برسند. با این حال، برخی تهیهکنندگان امیدوارند که با بهبود وضعیت اقتصادی و شرایط اجتماعی-سیاسی، فیلمهای تولیدشده بتوانند مخاطب خود را جذب کنند.
به گفته آنها، کاهش بیش از ۵۰ درصدی تماشاگران، افزایش هزینههای تولید و تبلیغات، ضعف فیلمنامهها و افت کیفیت آثار و همچنین رقیبی قدرتمند مثل پلتفرمهای آنلاین، باعث ایجاد بحران در سینمای امروز ایران شده است.
پلتفرمها؛ رقیب جدی سینما
سجاد نصراللهینسب، تهیهکننده فیلم «قمارباز»، معتقد است نبود مخاطب و رکود سینما از دوران کرونا آغاز شد. او توضیح میدهد: «گیشههای سینما از زمان کرونا تقریبا رونق خود را از دست دادند و نقطه اوج آن زمانی بود که پلتفرمهای مختلف با سریالها و دوبله فیلمهای خارجی فراگیر شدند و حتی اکران آنلاین جایگزین پرده سینما شد. مردم از همان دوره به فضای پلتفرمها عادت کردند؛ دیگر صفحه نمایش بزرگ سینما نبود، بلکه تلویزیون و دستگاههای خانگی بودند.»
او ادامه میدهد: «پلتفرمها رفاه نسبی برای فیلمبینها ایجاد کردند. خانوادهها بدون دغدغه رفتوآمد و هزینه بلیت، فیلم دلخواه خود را در خانه تماشا میکنند و این عادت کمکم فراگیر شد. تنها وجه منفی آن، نبود پرده سینماست که برای اکثر مخاطبان غیرمتخصص اهمیت چندانی ندارد.»
این تهیهکننده با اشاره به وضعیت سینمای امروز ایران میگوید: «سینما بیشتر به فضایی برای تفریح آخر هفته نوجوانان و جوانان تبدیل شده و دیگر مخاطبان قدیمی خود را ندارد.»
امیدها در میان فیلمهای جشنواره
سجاد نصراللهینسب با اشاره به فیلمهایی که در جشنواره امسال تماشا کرده است، میگوید: «بیشتر فیلمها تنوع موضوع داشتند، اما از میان آنها، فیلم «اسکورت» یوسف حاتمیکیا به دلیل پرداختن به سوژهای تازه درباره کسبوکار غیرمتعارف، شاید بتواند گیشه سینما را تکانی بدهد.» او اضافه میکند که زمان اکران و تبلیغات مناسب نیز نقش مهمی در موفقیت هر فیلم دارند.
محمد احمدی، تهیهکننده فیلم «اردوبهشت»، نیز معتقد است که فیلمهای تضمینکننده گیشه معمولاً در جشنوارهها شرکت نمیکنند. او توضیح میدهد: «فیلمهای کمدی معمولا فروش گیشه را تضمین میکنند، اما کمتر در جشنواره حضور دارند؛ چراکه سازندگان نمیخواهند خارج از اکران عمومی مورد قضاوت قرار بگیرند.»
احمدی با اشاره به پررنگ شدن سینمای اجتماعی میگوید: «سال آینده فیلمهای با موضوع اجتماعی و جدی بیشتری داریم که ظرفیت جذب مخاطب را دارند، مانند «زندهشور»، «اسکورت» و «اردوبهشت»، اما شرایط مناسب اکران و حال روحی مردم بسیار مهم است.»
همچنین حسین کاکاوند، تهیهکننده فیلم «حال خوب زن»، تاکید میکند: «گیشه سینما به وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه بستگی مستقیم دارد. حتی بهترین فیلمها هم اگر مردم حال و حوصله سینما رفتن نداشته باشند، موفق نخواهند شد. البته تبلیغات در زمان مناسب میتواند تاثیرگذار باشد.»
در مجموع، به نظر میرسد سینمای ایران در حال حاضر با بحران جدی مواجه است؛ اما امید به بازگشت مخاطب با فیلمهای متفاوت و اکرانهای هوشمندانه هنوز وجود دارد.
با توجه به شرایط فعلی، به نظر میرسد سینمای ایران در یک تقاطع بحرانی قرار گرفته است؛ از یک سو رقابت شدید پلتفرمهای آنلاین و عادت مخاطبان به تماشای فیلم در خانه، و از سوی دیگر کاهش کیفیت و ضعف فیلمنامهها، باعث شده گیشهها با رکود جدی مواجه شوند.
اما نکته قابل توجه این است که ظرفیت بالقوه برای بازگشت مخاطب همچنان وجود دارد؛ فیلمهای نوآورانه، اجتماعی و موضوعات تازه میتوانند توجه نسل جوان و حتی مخاطبان قدیمی را دوباره جلب کنند، به شرط آنکه زمان اکران، تبلیغات مؤثر و شرایط اقتصادی-اجتماعی به درستی مدیریت شود.
به عبارت دیگر، بحران فعلی بیشتر یک زنگ هشدار است تا پایان راه؛ سینماهایی که توانایی انطباق با تغییر رفتار مخاطب و ارائه تجربه متفاوت را داشته باشند، میتوانند دوباره رونق پیدا کنند.
