زرههای براق شوالیهها، عشقهای درباری، طاعونهای مرگبار و یورشهای بیامان؛ همه اینها از عناصر جدانشدنی یک فیلم کلاسیک قرون وسطایی هستند. بسیاری از ماندگارترین افسانههای جهان، ریشه در قرون وسطی دارند؛ از شاه آرتور و شوالیههای میزگرد گرفته تا رابین هود. داستانهایی که قرنهاست با روایت نبرد برای عدالت، شجاعت و افتخار، مخاطبان را مجذوب خود کردهاند.
اگرچه ماجراجویی و جنگ بخش مهمی از این آثار را تشکیل میدهد، چه در قالب جنگهای صلیبی، چه نبردهای طولانی بر سر تاجوتخت فرانسه یا مقابله با ظلم در سرزمینهای محلی، اما فیلمهای قرون وسطایی فقط به ژانر اکشن محدود نمیشوند. از درامهای تاریخی گرفته تا آثار ترسناک، علمی–تخیلی و حتی کمدی، این دوره الهامبخش طیف گستردهای از فیلمها بوده است. زرهات را محکم کن و آماده سفر به دل قرون وسطی شو.
رتبه ۱۵: Army of Darkness
سومین قسمت از مجموعه «Evil Dead»، شخصیت محبوب اش ویلیامز (با بازی بروس کمپبل) را به شکلی غیرمنتظره به قرون وسطی میفرستد. با وجود فاصله چندصدساله، دشمنان او، موجودات شیطانی موسوم به «ددایتها»، همچنان دست از سرش برنمیدارند. اش با تکیه بر تفنگ ساچمهای، ارهبرقی معروفش و شوخطبعی خاص خود، به دنبال کتاب نفرینشده «نکرونومیکون» میگردد تا راهی برای بازگشت به خانه پیدا کند.
این فیلم نسبت به دو قسمت قبلی، تمرکز کمتری بر ترس دارد و بیش از هر چیز، یک کمدی فانتزی دیوانهوار است. «Army of Darkness» در زمان اکران موفقیت تجاری بزرگی نداشت، اما بهسرعت به اثری کالت تبدیل شد و هنوز هم جایگاه ویژهای در دل طرفداران دارد.
رتبه ۱۴: Kingdom of Heaven
فیلمی از ریدلی اسکات که یک شرط مهم دارد: حتماً باید نسخه کارگردان آن را تماشا کرد. «قلمرو بهشت» داستان بالیان (اورلاندو بلوم)، آهنگری داغدیده را روایت میکند که پس از مرگ همسرش، راهی جنگهای صلیبی میشود.
در اورشلیم، او خود را میان تنش سیاسی میان شاه بالدوین (ادوارد نورتون) و گی لوزینیان مییابد؛ دو چهره با دیدگاههای کاملاً متفاوت درباره اداره شهر مقدس. هرچند فیلم در زمان اکران با استقبال سردی روبهرو شد، اما در سالهای بعد مورد بازنگری منتقدان قرار گرفت و امروز بهعنوان یکی از آثار ارزشمند اسکات شناخته میشود.
رتبه ۱۳: The Princess Bride
اگر قرار باشد رابین هود با کسی رقابت کند، آن فرد بدون شک دزد دریایی مخوف رابرتز است. «پرنسس عروس» در دنیایی افسانهای و غیرواقعی جریان دارد، اما حالوهوای کاملاً قرون وسطایی آن — قلعهها، شاهزادگان ظالم و شمشیربازی — غیرقابل انکار است.
رابین رایت در نقش پرنسس باترکاپ، ناچار به ازدواج با شاهزادهای شرور است که قصد کشتن او را دارد، در حالی که دلش هنوز پیش وستلی، عشق گمشدهاش، مانده است. شوخطبعی خاص فیلم و شخصیتهای فرعی بهیادماندنی مانند اینیگو مونتویا، فزیک و میراکل مکس باعث شده این اثر به یکی از محبوبترین فیلمهای تاریخ سینما تبدیل شود.
رتبه ۱۲: Henry V (1989)
اقتباسی درخشان از شکسپیر به کارگردانی و بازی کنت برانا که داستان نبرد معروف آژنکورت را روایت میکند؛ جایی که ارتش انگلستان، با وجود برتری عددی فرانسویها، به پیروزی دست مییابد.
این فیلم با حضور بازیگرانی چون جودی دنچ، اما تامپسون، ایان هولم و حتی کریستین بیل جوان، شکسپیر را به شکلی زنده و پرتنش به تصویر میکشد. مونولوگ روز «سن کریسپین» بهتنهایی برای ماندگار شدن این فیلم کافی است.
رتبه ۱۱: Monty Python and the Holy Grail
همه فیلمهای قرون وسطایی قرار نیست جدی باشند، اما «مانتی پایتون و جام مقدس» یک استثنای کامل است. این کمدی کلاسیک، افسانه شاه آرتور را با طنزی بیرحمانه و ابزورد بازآفرینی میکند.
از شوالیههایی که میگویند «نی!» تا خرگوش قاتل کربانوگ، فیلم پر از شوخیهای ماندگار و ساختارشکن است. حتی پایانبندی فیلم هم قوانین روایت را زیر پا میگذارد. اثری بیهمتا که هنوز هم الهامبخش کمدینهاست.
رتبه ۱۰: A Knight’s Tale
فیلمی که قرون وسطی را با موسیقی راک و حالوهوای مدرن ترکیب میکند. هیث لجر در نقش یک ندیم ساده ظاهر میشود که پس از مرگ اربابش، خود را بهجای یک شوالیه جا میزند و وارد مسابقات نیزهسواری میشود.
با بازیهای درخشان مارک ادی، پل بتانی و آلن تودیک، این فیلم شوالیهها را مانند ستارههای راک به تصویر میکشد و یکی از متفاوتترین آثار این ژانر بهشمار میرود.
رتبه ۹: The Passion of Joan of Arc
یکی از مهمترین آثار دوران سینمای صامت، ساخته کارل تئودور درایر، که زندگی ژاندارک را در واپسین روزهایش به تصویر میکشد. داستان فیلم بر محاکمه او به اتهام ارتداد تمرکز دارد و بهطور قابلتوجهی به اسناد تاریخی وفادار مانده است.
طراحی صحنه مینیمالیستی، استفاده گسترده از نماهای نزدیک و حذف کامل آرایش از چهره بازیگران، حس مستندگونهای به فیلم داده است؛ گویی مخاطب مستقیماً شاهد دادگاه واقعی ژاندارک است. این اثر همچنان یکی از تاثیرگذارترین فیلمهای تاریخ سینما محسوب میشود.
رتبه ۸: Braveheart
کمتر فیلمی به اندازه «شجاعدل» در ذهن عموم حک شده است. مل گیبسون در نقش ویلیام والاس، نماد مقاومت اسکاتلند در برابر سلطه انگلستان، داستانی حماسی از مبارزه برای آزادی را روایت میکند.
با وجود فاصله زیاد فیلم از واقعیت تاریخی، «Braveheart» به موفقیتی عظیم در گیشه دست یافت و بیش از ۲۰۰ میلیون دلار فروش کرد. این فیلم همچنین جوایز اسکار متعددی از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی را از آن خود کرد.
رتبه ۷: Marketa Lazarová
شاهکاری از موج نوی سینمای چک که خشونت و بیرحمی قرون وسطی در بوهمیای روستایی را بدون هیچگونه رمانتیسمی به تصویر میکشد. داستان حول یک آدمربایی نافرجام شکل میگیرد که پیامدهای فاجعهباری برای چند خاندان به همراه دارد.
این فیلم تقابل میان پاگانیسم و مسیحیت و همچنین کشمکش قدرتهای محلی با سلطنت مرکزی را بهشکلی نمادین نمایش میدهد. «Marketa Lazarová» بهعنوان یکی از بزرگترین دستاوردهای تاریخ سینمای چک شناخته میشود.
رتبه ۶: The Lion in Winter
روایتی تند و پرتنش از زندگی درباری در قرون وسطی که بر روابط پیچیده هنری دوم انگلستان و همسرش النور آکیتن تمرکز دارد. این زوج سلطنتی در تعطیلات کریسمس گرد هم میآیند، اما هدف اصلیشان تعیین جانشین تاجوتخت است.
با بازیهای درخشان پیتر اوتول و کاترین هپبورن، فیلم دنیایی پر از توطئه، جاهطلبی و نبردهای روانی را به تصویر میکشد و نشان میدهد قدرت، بزرگترین انگیزه در خاندانهای سلطنتی بوده است.
رتبه ۵: Chimes at Midnight
اورسن ولز در نقش «فالستاف» یکی از ماندگارترین اجراهای شکسپیری تاریخ سینما را ارائه میدهد. فیلم با ترکیب چند نمایشنامه تاریخی شکسپیر، داستان رابطه پدرانه فالستاف با پرنس هال را روایت میکند؛ رابطهای که با بهقدرت رسیدن هال بهعنوان هنری پنجم دچار دگرگونی میشود.
فضاسازی تاریک و اجرای قدرتمند ولز، این فیلم را به اثری شخصی و بسیار ارزشمند تبدیل کرده؛ تا جایی که خود ولز آن را بهترین فیلم کارنامهاش میدانست.
رتبه ۴: The Last Duel
فیلمی از ریدلی اسکات که بر اساس یک پرونده واقعی در فرانسه قرن چهاردهم ساخته شده است. داستان درباره دو شوالیه است که پس از متهم شدن یکی از آنها به تجاوز به همسر دیگری، وارد آخرین دوئل قانونی تاریخ فرانسه میشوند.
فیلم در سه بخش روایت میشود و هر بخش از زاویه دید یکی از شخصیتهاست؛ با این تفاوت که روایت سوم، دیدگاه زن قربانی است و حقیقت نهایی را آشکار میکند. «The Last Duel» نگاهی مدرن و انتقادی به جایگاه زنان در تاریخ دارد.
رتبه ۳: The Adventures of Robin Hood
یکی از ماندگارترین نسخههای سینمایی رابین هود با بازی ارول فلین که استاندارد طلایی این شخصیت افسانهای محسوب میشود. رابین هود پس از بازگشت از جنگهای صلیبی، به قهرمان مردم فقیر انگلستان تبدیل میشود.
فیلم با سکانسهای اکشن پرانرژی و شمشیربازیهای بهیادماندنی، بهویژه نبرد رابین با گای آو گیزبورن، همچنان یکی از بهترین آثار ماجراجویانه کلاسیک بهشمار میرود.
رتبه ۲: The Green Knight
برداشتی مدرن و هنری از افسانههای آرتوری که داستان سر گاوین، برادرزاده شاه آرتور، را روایت میکند. او برای اثبات شجاعت خود وارد سفری پرخطر میشود؛ سفری که سایه مرگ از ابتدا بر آن سنگینی میکند.
کارگردانی دیوید لاوری و فیلمبرداری طبیعی و شاعرانه، این اثر را به تجربهای بصری منحصربهفرد تبدیل کرده است؛ آن هم با بودجهای بسیار محدود.
رتبه ۱: The Seventh Seal
شاهکار فلسفی اینگمار برگمان که در دوران طاعون سیاه جریان دارد. شوالیهای سرخورده، پس از بازگشت از جنگهای صلیبی، مرگ را به بازی شطرنج دعوت میکند تا شاید بتواند زندگی خود را به تعویق بیندازد.
این فیلم تأملی عمیق درباره ایمان، مرگ و معنای زندگی است و نهتنها یکی از بهترین فیلمهای قرون وسطایی، بلکه یکی از بزرگترین آثار تاریخ سینما محسوب میشود.
